معرفی سوره

سوره مباركه ليل از سوره‌های مکی قرآن و نهمين سوره فرود آمده از آسمان وحي است. این سوره در سال اول بعثت نازل شده است. پيغمبر اكرم در فضيلت تلاوت اين سوره فرموده‌اند: «هر كس اين سوره را تلاوت كند، خداوند آن قدر به او مى‏بخشد كه راضى شود، و او را از سختي‌ها نجات مى‏دهد و مسير زندگى را براى او آسان مى‏سازد.» (مجمع البيان، ج‏10، ص 757)

هدف و ساختار سوره

انفاق در راه خدا تأثیر بسزایی در تزکیه نفس انسان و رشد و تعالی آن دارد. بخشش اموال به نیازمندان، وابستگی انسان را به دنیا کم کرده و زمینه رشد مکارم اخلاقی را افزایش می‌دهد. در نتیجه دست یابی به بهشت و سعادت اخروی را برای انسان تضمین می‌کند. از این رو قرآن کریم به انفاق اهمیت بسزایی داده و در موارد زیادی در کنار برپایی نماز بر آن نیز تأكيد نموده است. از سوی دیگر بخل و دل بستگی به مال دنیا، زمینه رشد بسیاری از رذائل اخلاقی و دور شدن از کمال معنوی را در انسان فراهم می‌کند و سرانجام او را به آتش دوزخ می‌کشاند. سوره مبارکه لیل برای آگاه نمودن انسان‌ها از این حقیقت بزرگ معنوی، به بیان تأثیر انفاق و بخل در سعادت یا شقاوت دنیوی و اخروی انسان می‌پردازد‌.

به گفته مفسران، سوره لیل درباره جريان دو نفر از اصحاب پيامبر است كه يكي بسيار بخيل و سنگدل و ديگري بسيار بخشنده و مهربان بود. داستان از اين قرار است كه مردى در ميان مسلمانان بود كه شاخه يكى از درختان خرماى او بالاى خانه مرد فقير عيالمندى قرار گرفته بود. صاحب نخل هنگامى كه بالاى درخت مى‏رفت تا خرماها را بچيند، گاهى چند دانه خرما در خانه مرد فقير مى‏افتاد و كودكانش آن را برمى‏داشتند. آن مرد از نخل پايين مى‏آمد و خرما را از دستشان مى‏گرفت و آن قدر بخيل و سنگدل بود كه اگر خرما را در دهان يكى از آنها مى‏ديد، انگشتش را در داخل دهان او مى‏كرد تا خرما را بيرون آورد!

مرد فقير به پيامبر شكايت آورد. پيغمبر فرمود: برو تا به كارت رسيدگى كنم. سپس صاحب نخل را ملاقات كرد و فرمود: اين درختى كه شاخه‏هايش بالاى خانه فلان كس آمده است به من مى‏دهى تا در مقابل آن نخلى در بهشت از آن تو باشد؟ مرد گفت: من درختان نخل بسيارى دارم و خرماى هيچ كدام به خوبى اين درخت نيست و حاضر به چنين معامله‏اى نيستم.

يكي از ياران پيامبر كه «ابو دحداح» نام داشت، وقتي اين سخن را شنيد، عرض كرد: اى رسول خدا! اگر من بروم و اين درخت را از اين مرد خريدارى و واگذار كنم، شما همان چيزى را كه به او مى‏داديد به من عطا خواهى كرد؟ فرمود: آرى.

آن مرد رفت و با دادن چهل نخل، درخت را از مرد بخيل خريداري كرد. سپس خدمت پيامبر آمد و گفت: اى رسول خدا! نخل به مِلك من در آمد و آن را به شما تقديم مى‏كنم. رسول خدا به سراغ مرد فقير رفت و آن نخل را به او و خانواده‌اش داد. (مجمع البيان، ج10، ص510)

پس از اين جريان سوره مباركه ليل نازل شد و ارزش و اهميت انفاق در راه خدا را بيان كرد. اين سوره از یک طلیعه و دو گفتار تشکیل شده است.

طلیعه سوره (آیات 4-1) با سوگند به پدیده‌هایی مانند شب و روز که دارای ویژگی‌های کاملاً متفاوت هستند، آغاز می‌شود. سپس می‌فرماید: انسان‌ها در زندگی راه و روش واحدی ندارند؛ یعنی به رغم آنکه ادعای ایمان دارند، اما رفتارهایی را انجام می‌دهند که کاملاً با ایمان به خدا تفاوت دارد. از جمله آنکه حاضر نیستند از مال خود در راه خدا انفاق کنند.

گفتار اول (آیات 11-5) تأثیر انفاق و بخل را در هموار شدن راه سعادت و بدبختی بیان می‌کند و بر این نکته تأكيد می‌نماید که اموری مانند انفاق در راه خدا و باور کردن وعده خدا درباره پاداش انفاق در آخرت، موجب می‌شود انسان توفیق انجام اعمال نیک را به دست آورده و راه رسیدن به کمال و سعادت بر او هموار شود. در مقابل، اموری مانند بخل و انکار پاداش الاهی موجب سلب توفیق و هموار شدن راه بدبختی و شقاوت است.

گفتار دوم سوره (آیات 21-12) به بیان تأثیر بخل و انفاق در سعادت و شقاوت اخروی اختصاص دارد و می‌فرماید: انکار وعده‌های الاهی و رویگردانی از دستورات خدا از جمله انفاق، موجب شقاوت انسان و از بین رفتن نور و معنویت در دل او شده و سرانجام او را به درون آتش سوزان می‌کشاند، اما کسی که برای پاک شدن از گناهان مال خود را می‌بخشد و هدف او از این کار تنها جلب رضایت خداست، در آخرت مورد لطف خاص خدا قرار می‌گیرد و خدا آن‌قدر او را از نعمت و رحمت خود بهره‌مند می‌کند تا او خشنود و راضی گردد.

معرفی سوره

سوره مباركه ليل از سوره‌های مکی قرآن و نهمين سوره فرود آمده از آسمان وحي است. این سوره در سال اول بعثت نازل شده است. پيغمبر اكرم در فضيلت تلاوت اين سوره فرموده‌اند: «هر كس اين سوره را تلاوت كند، خداوند آن قدر به او مى‏بخشد كه راضى شود، و او را از سختي‌ها نجات مى‏دهد و مسير زندگى را براى او آسان مى‏سازد.» (مجمع البيان، ج‏10، ص 757)

هدف و ساختار سوره

انفاق در راه خدا تأثیر بسزایی در تزکیه نفس انسان و رشد و تعالی آن دارد. بخشش اموال به نیازمندان، وابستگی انسان را به دنیا کم کرده و زمینه رشد مکارم اخلاقی را افزایش می‌دهد. در نتیجه دست یابی به بهشت و سعادت اخروی را برای انسان تضمین می‌کند. از این رو قرآن کریم به انفاق اهمیت بسزایی داده و در موارد زیادی در کنار برپایی نماز بر آن نیز تأكيد نموده است. از سوی دیگر بخل و دل بستگی به مال دنیا، زمینه رشد بسیاری از رذائل اخلاقی و دور شدن از کمال معنوی را در انسان فراهم می‌کند و سرانجام او را به آتش دوزخ می‌کشاند. سوره مبارکه لیل برای آگاه نمودن انسان‌ها از این حقیقت بزرگ معنوی، به بیان تأثیر انفاق و بخل در سعادت یا شقاوت دنیوی و اخروی انسان می‌پردازد‌.

به گفته مفسران، سوره لیل درباره جريان دو نفر از اصحاب پيامبر است كه يكي بسيار بخيل و سنگدل و ديگري بسيار بخشنده و مهربان بود. داستان از اين قرار است كه مردى در ميان مسلمانان بود كه شاخه يكى از درختان خرماى او بالاى خانه مرد فقير عيالمندى قرار گرفته بود. صاحب نخل هنگامى كه بالاى درخت مى‏رفت تا خرماها را بچيند، گاهى چند دانه خرما در خانه مرد فقير مى‏افتاد و كودكانش آن را برمى‏داشتند. آن مرد از نخل پايين مى‏آمد و خرما را از دستشان مى‏گرفت و آن قدر بخيل و سنگدل بود كه اگر خرما را در دهان يكى از آنها مى‏ديد، انگشتش را در داخل دهان او مى‏كرد تا خرما را بيرون آورد!

مرد فقير به پيامبر شكايت آورد. پيغمبر فرمود: برو تا به كارت رسيدگى كنم. سپس صاحب نخل را ملاقات كرد و فرمود: اين درختى كه شاخه‏هايش بالاى خانه فلان كس آمده است به من مى‏دهى تا در مقابل آن نخلى در بهشت از آن تو باشد؟ مرد گفت: من درختان نخل بسيارى دارم و خرماى هيچ كدام به خوبى اين درخت نيست و حاضر به چنين معامله‏اى نيستم.

يكي از ياران پيامبر كه «ابو دحداح» نام داشت، وقتي اين سخن را شنيد، عرض كرد: اى رسول خدا! اگر من بروم و اين درخت را از اين مرد خريدارى و واگذار كنم، شما همان چيزى را كه به او مى‏داديد به من عطا خواهى كرد؟ فرمود: آرى.

آن مرد رفت و با دادن چهل نخل، درخت را از مرد بخيل خريداري كرد. سپس خدمت پيامبر آمد و گفت: اى رسول خدا! نخل به مِلك من در آمد و آن را به شما تقديم مى‏كنم. رسول خدا به سراغ مرد فقير رفت و آن نخل را به او و خانواده‌اش داد. (مجمع البيان، ج10، ص510)

پس از اين جريان سوره مباركه ليل نازل شد و ارزش و اهميت انفاق در راه خدا را بيان كرد. اين سوره از یک طلیعه و دو گفتار تشکیل شده است.

طلیعه سوره (آیات 4-1) با سوگند به پدیده‌هایی مانند شب و روز که دارای ویژگی‌های کاملاً متفاوت هستند، آغاز می‌شود. سپس می‌فرماید: انسان‌ها در زندگی راه و روش واحدی ندارند؛ یعنی به رغم آنکه ادعای ایمان دارند، اما رفتارهایی را انجام می‌دهند که کاملاً با ایمان به خدا تفاوت دارد. از جمله آنکه حاضر نیستند از مال خود در راه خدا انفاق کنند.

گفتار اول (آیات 11-5) تأثیر انفاق و بخل را در هموار شدن راه سعادت و بدبختی بیان می‌کند و بر این نکته تأكيد می‌نماید که اموری مانند انفاق در راه خدا و باور کردن وعده خدا درباره پاداش انفاق در آخرت، موجب می‌شود انسان توفیق انجام اعمال نیک را به دست آورده و راه رسیدن به کمال و سعادت بر او هموار شود. در مقابل، اموری مانند بخل و انکار پاداش الاهی موجب سلب توفیق و هموار شدن راه بدبختی و شقاوت است.

گفتار دوم سوره (آیات 21-12) به بیان تأثیر بخل و انفاق در سعادت و شقاوت اخروی اختصاص دارد و می‌فرماید: انکار وعده‌های الاهی و رویگردانی از دستورات خدا از جمله انفاق، موجب شقاوت انسان و از بین رفتن نور و معنویت در دل او شده و سرانجام او را به درون آتش سوزان می‌کشاند، اما کسی که برای پاک شدن از گناهان مال خود را می‌بخشد و هدف او از این کار تنها جلب رضایت خداست، در آخرت مورد لطف خاص خدا قرار می‌گیرد و خدا آن‌قدر او را از نعمت و رحمت خود بهره‌مند می‌کند تا او خشنود و راضی گردد.

معرفی سوره

سوره مبارکه بینه در حدود سال هفتم هجرت در مدینه نازل شده است. این سوره يكصدمين سوره فرود آمده از آسمان وحي مي‎باشد. «بینه» به معنای دلیل روشن و آشکار است.

از امام صادق روايت شده که «هر كه سوره بینه را بخواند، از شرك پاك شود و به دين محمد(ص)درآيد و خداى عز و جل او را مؤمن در محشر برانگيزد و آسان به حساب او برسد.» (البرهان، ج5، ص717)

هدف و ساختار سوره

هدف اصلی سوره مباركه بینه بیان این حقیقت است که حجت بر مخالفان قرآن و پیامبر اسلام اعم از اهل كتاب و مشركان تمام شده است و آنان با آنکه حق را تشخیص داده‎اند، اما از ایمان آوردن به آن اجتناب می‌­کنند. از این رو آنان را به خاطر مخالفت با عقل و وحی، به عذاب تهديد كرده و بدترين جنبندگان معرفي مي‌كند و در مقابل، مؤمنان نيك كردار که به خدا ایمان آورده و به قوانین سعادت بخش اسلام گردن می‎نهند را بهترين مخلوقات مي‌داند و به بهشت و رضايت خدا بشارت مي‌دهد.

سوره بینه از دو گفتار اصلی تشکیل شده است: در گفتار نخست که شامل آیات 1 تا 5 است، به عناد و مخالفت اهل كتاب و مشركان با حجت آشکار الاهی اشاره می‎کند. در گفتار دوم، یعنی آیات 6 تا 8 به سرانجام کسانی که به دین خدا کفر ورزیده و کسانی که به آن ایمان آورده‎اند اشاره می‎فرماید تا تفاوت مخالفت با حجت الاهی و همراهی با آن آشکار شود.

معرفي سوره

سوره «قدر» از سوره هاي مکی قرآن و بيست و پنجمین سوره فرود آمده از آسمان وحي است این سوره  حدود سال دوم بعثت نازل شده‌ است. «قدر» به معنای اندازه و ارزش است. درباره فضيلت تلاوت اين سوره پيامبر اكرم9 فرموده‌اند: هر كس آن را تلاوت كند مانند كسى است كه ماه رمضان را روزه گرفته، و شب قدر را احيا داشته است. در حديث ديگرى از امام باقر(ع) مى‏خوانيم:  كسى كه سوره انا انزلناه را بلند و آشكار بخواند مانند كسى است كه درراه خدا شمشير كشيده و جهاد مى‏كند، و كسى كه بطور پنهان بخواند مانند كسى است كه در راه خدا به خون آغشته است.(مجمع البیان، ج 10، ص  )      

غرض سوره:

سوره قدر به بیان اهمیت  و منزلت شب قدر می پردازد و  ضمن آنکه مؤمنان را به عبادت و بندگی خدا در آن شب دعوت می کند الطاف ویژه خدا به مسلمانان را خاطر نشان می سازد که چگونه خداوند برای امت پیامبر اسلام فرصتی را فراهم کرده است که  در یک شب به ثواب و پاداش عبادت هزار ماه که برابر با یک عمر است برسند. در حديثى از پيغمبر اكرم (ص) آمده است كه فرمود: خداوند به امت من شب قدر را بخشيده و احدى از امتهاى پيشين از اين موهبت برخوردار نبودند.

این شب از آن جهت "قدر" می نامد که دارای قدر و منزلت و ارزش و فضیلت بسیار بالایی است در این سوره ارزش شب قدر از چهار جهت بیان می شود:

1.       از جهت نزول قرآن که برترین کتاب آسمانی است

2.       از جهت فراهم بودن شرائط عبادت بگونه ای که عبادت در این شب از عبادت هزار ماه اثر گذارتر است

3.       از جهت تقدیر امور و سرنوشت انسانها دراین شب

4.       از جهت نزول رحمت و برکات الهی در سراسر این شب